Zasady oceniania z religii / etyki

I.      Rozporządzenie MEN z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych. (Dz.U. nr 29, poz. 323), określające nowe zasady oceniania w zreformowanej szkole, w odniesieniu do ocen z religii wprowadza w par. 1 ust.5 następujące zastrzeżenia: "Zasady oceniania z religii / etyki regulują odrębne przepisy".

II.     Rozporządzenie powyższe odwołuje się do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (Dz. U. nr 36, poz. 155 z późn. zm.), które w kolejnych nowelizacjach nie zmieniło zapisu par. 9 zawierającego zasady oceniania religii (z wyjątkiem znowelizowanego w 1993 r.ust.4, odnoszącego się do ocen uczniów uczęszczających na naukę religii lub etyki organizowanej w grupach międzyszkolnych lub w punktach katechetycznych).

Aktualnie obowiązujące zasady są zatem:

" 1. Ocena religii lub etyki umieszczana jest na świadectwie szkolnym bezpośrednio po ocenie ze sprawowania. W celu wyeliminowania ewentualnych przejawów nietolerancji nie należy zamieszczać danych, z których wynikałoby, na zajęcia z jakiej religii  bądź etyki) uczeń uczęszczał.

2.  Ocena z religii (etyki) nie ma wpływu na promocję ucznia do następnej klasy.

3.  Ocena z religii (etyki) jest wystawiana według skali ocen przyjętych w danej klasie.

4.  Uczniowie korzystający z nauki religii lub etyki organizowanej przez organy prowadzące szkoły według zasad określonych w par. 2 ust. 2 - 4 otrzymują ocenę z religii / etyki na świadectwie wydawanym przez szkołę, do której uczęszczają, na podstawie zaświadczenia katechety lub nauczyciela etyki."

Nowelizacja rozporządzenia z 1992 roku została ograniczona ramami zapisu art.12 Konkordatu (kwestia nauki religii w przedszkolach) oraz koniecznością dostosowania go do trójstopniowego systemu szkolnego. Podjęte przez MEN próby zmian merytorycznych wykraczających poza powyższy zakres zostały w procesie legislacyjnym odrzucone.

III.    W sytuacji wystąpienia niespójności pomiędzy zmienionymi przepisami prawnymi dotyczącymi ogólnych zasad oceniania w zreformowanej szkole, a zachowującymi ważność przepisami z 1992 r. dotyczącymi ocen z religii / etyki, w tym w szczególności wobec zapisów par. 9 ust. 1, nakazujących swoistą " anonimowość" oceny " religia / etyka" oraz uniemożliwiających w sposób jawny przekazywanie informacji o poziomie osiągnięć edukacyjnych oraz opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających z programów nauczania religii (różnych wyznań) i etyki, Ministerstwo Edukacji Narodowej przyjęło zasadę, że nie wprowadza się oceny opisowej z religii / etyki w klasach I-III szkoły podstawowej, nie włącza się jej również do treści oceny opisowej nauczania zintegrowanego. Ocena ta jest wystawiana według skali ocen przyjętej dla pozostałych etapów nauczania.

Zatem ocena klasyfikacyjna z religii / etyki końcoworoczna na wszystkich poziomach nauczania jest wystawiana według skali ocen określonych w par. 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 kwietnia 1999  w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania.

W przypadku świadectw i arkuszy ocen dla klasy I-III skala, według której wystawiana jest ocena z religii, podana jest w treści tych dokumentów.

IV.    Powyższe rozwiązanie problemu oceny z religii zostało przedstawione przez pracownika MEN na oprawach katechetycznych w Warszawie w dniach 30 i 31 sierpnia 1999 roku oraz na ogólnopolskiej konferencji wizytatorów diecezjalnych w Kurii Metropolitalnej Warszawskiej w dniu 9 września 1999 roku i spotkało się ze zrozumieniem uczestniczących w tych spotkaniach księży biskupów, którzy nie zgłosili zastrzeżeń.

V.      Nauczanie religii w szkołach publicznych ma specyficzny charakter: jest to wspomaganie wychowawczej funkcji rodziców w obszarze wychowania religijnego ich dzieci, realizowane jako zadanie kościołów, których są wiernymi, we współpracy z organami reprezentującymi władzę państwową, odpowiedzialną za funkcjonowanie oświaty publicznej.

Ta specyfika powoduje, że w kwestiach odnoszących się do organizowania nauki religii w szkołach publicznych należy - określając zakres zadań wspólnych kościoła (kościołów) - respektować obszar zadań własnych tych przedmiotów.

Uwaga ta jest istotna w odniesieniu, między innymi, do tworzenia przez szkołę wewnątrzszkolnego systemu oceniania.  Opracowanie i zatwierdzanie programów, a także ustalenie wymagań wynikających z ich realizacji jest zadaniem kościołów. Zatem wprowadzenie wewnątrzszkolnego systemu oceniania ustaleń określonych przez stronę kościelną wymaga porozumienia i współpracy szkoły z lokalnymi przedstawicielami władz kościelnych (w przypadku Kościoła Katolickiego są to referaty katechetyczne kurii diecezjalnych).

VI.       Należy zaznaczyć, że poszczególne kościoły podjęły trud działań zmierzających do opracowania programów dostosowanych do zreformowanej szkoły i określenia zasad ich realizacji (w tym zasad oceniania). Tak, jak w przypadku analogicznych działań podejmowanych w oświacie wymaga to czasu, więc nieunikniony jest okres przejściowy, w którym wskazana jest cierpliwa wyrozumiałość osób odpowiedzialnych za wdrażanie założeń systemu edukacji w placówkach oświatowych.

Podstawa prawna:
1.
Rozporządzenie MEN z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych. (Dz.U. nr 29, poz. 323);
2. Rozporządzenie MEN z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (Dz. U. nr 36, poz. 155 z późn. zm.).